B�I 14
PHOTPHO
Em đã biết gì về nguyên tố Photpho ?
NGUỒN GỐC TÌM RA PHOTPHO

Photpho (từ tiếng Hy Lạp phosphoros, có nghĩa là "vật mang ánh sáng" và nó cũng là tên gọi cổ đại của Sao Kim) đã được nhà giả kim thuật người Đức là Hennig Brand phát hiện năm 1669
I. Tính chất vật lí
Photpho có 2 dạng thù hình quan trọng:
Em hãy cho biết phôtpho có mấy dạng thù hình quan trọng?
Sự khác nhau về tính chất vật lí của các dạng thù hình là gì?
photpho đỏ
photpho trắng
Các dạng thù hình của photpho
P trắng: chất rắn, không màu, có cấu trúc mạng tinh thể phân tử, ở nút mạng là các phân tử P4. P trắng mềm dễ nóng chảy.







P đỏ: chất bột màu đỏ, có cấu trúc polime, bền khó nóng chảy.




Các dạng thù hình của photpho
Không tan trong nước, tan trong các dung môi hữu cơ như benzen, ete..rất độc.
Tự bốc cháy trong không khí -> bảo quản ngâm trong nước.
Không tan trong các dung môi thông thường, không độc, bền trong không khí ở nhiệt độ thường.
II. Tính chất hoá học
Em hãy cho biết các số oxi hoá có thể có của Photpho, từ đó dự đoán tính chất hoá học của Photpho?
Giải thích tại sao ở điều kiện thường Photpho hoạt động hơn Nito mặc dù độ âm điện của P nhỏ hơn của N ?

Liên kết trong P là liên kết đơn, kém bền hơn liên kết ba trong phân tử nitơ. Vì vậy ở điều kiện thường photpho hoạt động hơn nitơ.
-3 0 +3 +5
P
Tính oxi hoá
Tính khử
Các số oxi hoá của photpho:
Photpho trắng hoạt động hơn photpho đỏ.
Cấu hình electron của P: 1s22s22p63s23p3
1. Tính oxi hoá:
Phản ứng:

0 0 +2 -3

P + Ca -> Ca3P2
( Canxi photphua )

Chất oxi hoá: P Chất khử: Ca
Như vậy:
Trong phản ứng với kim loại mạnh ( K, Na, Ca, Mg,.) photpho thể hiện tính oxi hoá -> tạo photphua kim loại.
2 3
II. Tính chất hoá học
2. Tính khử:
* Tác dụng với oxi -> tạo các oxit

0 +3
Thiếu oxi 4 P + 3 O2 -> 2 P2O3
(điphotpho trioxit)

0 +5
Dư oxi 4P + 5O2 -> 2 P2O5
(điphotpho pentoxit)
II. Tính chất hoá học
a. Tác dụng với don ch?t

* Tác dụng với halogen
Cho clo qua photpho nóng chảy -> photpho clorua


0 +3
Thiếu clo 2P + 3Cl 2 -> 2 PCl3
(photpho triclorua)

0 +5
Dư clo 2P + 5Cl2 -> 2PCl5
(photpho pentaclorua)
b. tác dụng với hợp chất có tính oxi hoá mạnh như HNO3 KClO3, KNO3 K2Cr2O7..
6P + 5KClO3 -> 3P2O5 + 5KCl
P + 5HNO3(d,t0) -> 5NO2 + H3PO4 + H2O
Kết luận
_ P thể hiện tính khử khi tác dụng với một số phi kim và các chất có tính oxi hoá. Trong các phản ứng đó số oxi hoá của P tăng từ 0 đến +3, +5.

_ P thể hiện tính oxi hoá khi tác dụng với kim loại mạnh. Trong phản ứng số oxi hoá giảm từ 0 xuống -3.
III. ứng dụng:
-> Đầu que diêm: Chất oxi hoá mạnh KClO3, chất dễ cháy S, keo dính, bột thuỷ tinh.
-> Vỏ bao diêm: Photpho đỏ, bột thuỷ tinh.

Phản ứng xảy ra khi đánh diêm:

7KClO3 + 3P + 3S -> 7KCl + 3SO2 + 3P2O5
Phần lớn dùng sản xuất axit photphoric, thuốc trừ sâu chứa photpho
Sản xuất bom, đạn cháy, đạn khói …
- S¶n xuÊt diªm

IV. Trạng thái thiên nhiên. Điều chế
1. Trong thiên nhiên photpho chủ yếu có ở hai khoáng vật: apatit Ca5F(PO4)3 , photphorit Ca3(PO4)2
Tại sao nitơ tồn tại ở trạng thái tự do còn photpho lại tồn tại ở dạng hợp chất?


Một số loại thực phẩm giàu photpho
Một số loại thực phẩm giàu photpho


Dùng than khử canxiphotphat ở nhiệt độ12000C với silic®ioxit:
Ca3(PO4)2+ 5C + 3SiO2  2P + 5CO +3CaSiO3







Sơ đồ lưu trình công nghệ điều chế photpho đỏ.
1-Lò điện; 2-Thiết bị ngưng tụ photpho;
3-Bể chứa photpho; 4-Thùng làm sạch photpho
IV. Trạng thái thiên nhiên. Điều chế
2. Điều chế:

Ứng dụng, Điều chế
Tính chất vật lí
Tính chất hóa học
P đỏ (Pn)

Là chất bột
màu đỏ có
cấu trúc
polime, bền
Không tan
trong các
dm thông
thường
- Không độc
Tính oxi hóa
0 -> -3
Tác dụng
với kim loại
mạnh
tạo thành
photpua
(M3Pn)
Tính khử
0 -> +3, +5
+ Tác dụng
với phi kim
- Halogen
- Oxi
+ Tác dụng
với hợp chất
HNO3, KClO3.
….
P trắng(P4)

- Là tinh thể
màu trắng,
kém bền dễ
nóng chảy
Không tan
trong H2O
(bảo quản
bằng H2O),
tan trong dm
hữu cơ
Rất độc,
gây bỏng
PHOT PHO
Ứng dụng

- Sx H3PO4
- Sx phân bón
- Sx diêm

Điều chế

Ca3(PO4)2+5C
+3SiO2
-> 3CaSiO3
+ 2P + 5CO
Ở điều kiện thường, P hoạt động
hóa học mạnh hơn N do liên kết
trong phân tử P kém bền
Trò chơi giải ô chữ
Từ gồm 7 chữ cái chỉ các dạng đơn chất khác nhau do cùng một nguyên tố hoá học tạo nên.
Trò chơi giải ô chữ
Từ gồm 8 chữ cái chỉ hiện tượng khi đun nóng một chất chuyển từ trạng thái rắn thành trạng thái hơi không qua trạng thái lỏng.
Trò chơi giải ô chữ
Từ gồm 15 chữ cái chỉ năng lượng của phản ứng phát ra dưới dạng ánh sáng
Trò chơi giải ô chữ
Từ gồm 10 chữ cái chỉ tính chất hoá học đặc trưng của photpho.
Trò chơi giải ô chữ
Từ gồm 10 chữ cái là tên một hợp chất có tính oxi hóa mạnh thường có trong thuốc gắn ở đầu que diêm.
Phản ứng hoá học nào xảy ra khi đánh diêm nếu chất oxi hoá là KClO3.
Trò chơi giải ô chữ
Từ gồm 6 chữ cái là tên một loại quặng có chứa photpho.



cảm ơn các thầy cô và các em đã dự !
Chúc các em học tốt !